จากอดีตกาลถึงปัจจุบันนี้ สู่วันร้อยภาพฝันงานรักษากวางเขาหิน

‘กวางหน้าผา’ เป็นสัตว์ที่ปรากฎอยู่ยี่ห้อเครื่องหมายของมูลนิธิสืบนาคะเสถียร รวมทั้งเป็นสัตว์ป่าสงวนของไทย ถูกจัดอยู่ในกรุ๊ปสัตว์ใกล้สิ้นซาก มีถิ่นอาศัยอยู่แถบเทือกเขาสูงทางภาคเหนือ แต่ว่า ตอนนี้ถิ่นที่อยู่อาศัยของพวกมันต่ำลงไปเรื่อยเพื่อจะคุ้มครองป้องกันสายพันธุ์นี้เอาไว้ งานสงวนกวางหน้าผา ถึงนับว่าเป็นหมุดหมายสำคัญในภารกิจเดี๋ยวนี้ของมูลนิธิสืบฯ

ช่วงวันที่ 15 เดือนธันวาคม 2565 มูลนิธิสืบฯ ร่วมกับกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า รวมทั้งพืชพันธุ์ ร่วมจัดงานสนทนา ‘ร้อยภาพฝันงานสงวนกวางเขาหิน’ในห้องที่ใช้ในการประชุมเวียงเจ็ดลิน ชั้น 5 อาคารสำนักงานสวนสัตว์จังหวัดเชียงใหม่ อำเภอเมือง จังหวัดจังหวัดเชียงใหม่

จุดมุ่งหมายการจัดงานพูดคุยมีขึ้นเพื่อบอกเล่าเรื่องราวทางการศึกษาและก็งานรักษากวางหน้าผาตั้งแต่อดีตกาลจนกระทั่งเดี๋ยวนี้ผ่าน ข้อมูลทางด้านวิชาการ ตลอดจนการผลิตโครงข่ายแนวร่วมงานรักษากวางหน้าผา โดยข้างในงานมีทั้งยังนักวิชาการ คุณครู รวมทั้งเจ้าหน้าที่ ด้านป่าดง สัตว์ป่า ระบบนิเวศ ร่วมเผยแพร่ข้อมูลผลการค้นคว้าและก็ศึกษาค้นคว้าเกี่ยวกับกวางเขาหิน รวมทั้งหน้าที่การอนุรักษ์และรักษากวางเขาหินในมิติที่แต่ละหน่วยงานรับผิดชอบ

รายละเอียดสำคัญของงานพูดคุยแบ่งได้ 3 ตอน มี สมัยแรก : ภาพสมัยก่อน จุดกำเนิดกวางเขาหินในสมัยสืบนาคะเสถียร สมัยสอง : สู่ความเคลื่อนไหวการเริ่มเพาะแพร่พันธุ์กวางหน้าผา และก็สมัยสาม : การขับเขยื้อนงานสงวนกวางเขาหิน

สมัยแรก : ภาพอดีตกาล จุดกำเนิดกวางเขาหินในสมัยสืบนาคะเสถียร
มี นายสัตวแพทย์ดร.บริพัตร ศรีใกล้รุ่งรัตน์ ประธานมูลนิธิโลกสีเขียว เป็นโฆษก ร่วมกับ รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ไชยรัตน์ จากแผนกสภาพแวดล้อมแล้วก็ทรัพยากรศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล และก็ ดร.กฤษณ์ เจริญก้าวหน้าทองคำ อดีตกาลหัวหน้าเขตรักษาชนิดสัตว์ป่าอมก๋อย มาเป็นวิทยากรสำหรับการเอ๋ยถึงเรื่องราวเริ่มของการทำงานด้านการรักษากวางหน้าผาตั้งแต่ช่วงที่ สืบ นาคะเสถียร ยังมีชีวิตอยู่

ดร.กฤษณ์ ได้เล่าถึงครั้งที่ สืบ นาคะเสถียร เดินทางมาที่ภูเขาม่อนจอง เขตรักษาประเภทสัตว์ป่าอมก๋อย เพื่อตามหากวางหน้าผา แล้วก็ทำการวิจัย ดร.กฤษณ์ ซึ่งเวลานั้น ครอบครองตำแหน่งเป็นหัวหน้าหน่วยปกป้องป่าม่อนจอง ได้ร่วมเดินทางขึ้นภูเขาม่อนจองกับสืบด้วยเช่นเดียวกัน รวมทั้งยังมี ดร.รวมพล สวยแจ่มใส จากคณะวนศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ดร.แซนโดร โลวารี ผู้ที่มีความเชี่ยวชาญเรื่องกวางเขาหินฮามัวร์ของอิตาลี รวมทั้ง พิจารณาในจังหวัดสงขลา หัวหน้าหน่วยรักษาป่ามูเซอร์ สุดท้ายพวกเขาทั้งผองก็ได้เจอกับกวางเขาหินที่ออกมาหาเลี้ยงชีพในรอบๆภูเขาม่อนจอง

ต่อมาทาง รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ได้กล่าวต่อถึง กระบวนการทำศึกษาค้นคว้าเรื่องกวางหน้าผาในสมัยแรกๆโดยได้รับทุนจากมูลนิธิสืบฯ มาศึกษาค้นคว้ากวางหน้าผาที่ภูเขาม่อนจอง ที่ยังมิได้มีงานศึกษาเรียนรู้หรืองานเรียนรู้เกี่ยวกับกวางเขาหินเท่าไรนักทำให้การเรียนเต็มไปด้วยความลำบากตรากตรำ แล้วก็จำต้องขึ้นไปดำเนินชีวิตบนภูเขาม่อนจองนานยาวนานหลายเดือน ภายหลังงานศึกษาค้นคว้าและการวิจัยไปถึงเป้าหมายและก็ได้พิมพ์ ผลงานของ รศ.ดร.รัตนวัฒน์ ก็ถูกนำไปปรับปรุงต่อยอดจนถึงมีงานศึกษาทำการค้นคว้าและวิจัยเกี่ยวกับกวางเขาหินตามออกมาจำนวนมากในขณะนี้ จนกระทั่งอาจพูดได้ว่างานของ รศ.ดร.รัตนวัฒน์ เป็นจุดเริ่มแรกในการศึกษาเรียนรู้กวางเขาหินของเมืองไทยเลยก็ว่าได้